انتصاب علیرضا تابش به دبیری چهلوپنجمین جشنواره فیلم فجر را باید رویدادی فراتر از یک جابهجایی صرف مدیریتی دانست. در روزگاری که سینمای ما بیش از هر زمان دیگری از فقدان تفاهم، انقطاع نسلی و هیجانزدگیهای آسیبزار رنج میبرد، آمدن چهرهای از جنس فرهنگ، سواد رسانهای و شناخت دقیق از زیروبم سینما، میتواند نقطهای تعیینکننده برای این آیین ملی باشد.
علیرضا تابش محصول صرفاً اتاقهای دربسته ادارى نیست؛ او کارنامهای دارد پیوندخورده با درک زرفای متن و تصویر، سالها مدیریت حسابشده در فارابی و مواجهه مستقیم با دغدغه سینماگران. از این حیث، او از معدود مدیرانی است که زبان گفتوگو با اهل هنر را بلد است و ادبیاتش برای بدنه سینما بیگانه نیست. در مقطعی که جشنواره فجر نیازمند ترمیم اعتبار و بازیافتن نقش کانونی خود در جامعه است، حضورشخصیتی فرهیخته، دارای مشی اعتدالی و معتقد به کرامت اهل قلم و تصویر، یک سرمایه واقعی بهشمار میرود.
اما اگر از منظر جامعهشناسی فرهنگ و نظریه «فرامد» و مناسبات «پازل مد» به این ماجرا بنگریم، بار سنگینتری بر دوش این انتخاب خودنمایی میکند. جشنواره فجر فقط محل تماشای چند فیلم نیست؛ پیشانی و آیین تنظیمگر مد فرهنگی و جریان معنایی یک کشور است. جشنواره امروز با مخاطبی روبهروست که مرجعیتهای کهنه را نمیپذیرد و به دنبال روایتی زنده، شجاع و همگام با روح دوران خویش است.
حضور تابش از آن جهت مؤثر و غنیمتاست که توان برقراری تعادل میان بدنه نحیف سینما و نهادهای سیاستگذار را دارد. او میتواند با درایت، شکاف اعتماد را تا حدی پر کند و جشنواره را از ورطه خنثیبودن و قطبیشدگی نجات دهد.
با اینهمه، امید است این وزن فرهنگی و فرهیختگی فردی، در چرخدندههای محافظهکاری بوروکراتیک و سلیقهورزیهای حاشیهای گرفتار نماند. فجر امسال بیش از پروتکلهای منظم، محتاج جسارت احیای گفتمان و گشودن درها به روی پویایی نسل نو است. حضور علیرضا تابش فرصتی کمنظیر برای این بازسازی است؛ فرصتی برای آنکه خرد فرهنگی، بار دیگر نبض این مهمترین ویترین تصویر ایران را به دست گیرد.
صدیقه غریبی
پژوهشگر، تحلیلگر رسانه، صاحب نظریه فرامد و پازل مد
