طراح بعدی لباس شما شاید یک انسان نباشد! – مد‌ما ایران

شاید عجیب به نظر برسد، اما این احتمال وجود دارد که لباسی که سال آینده در ویترین معروف‌ترین برندهای دنیا می‌بینید، نه حاصل نبوغ یک طراح در پاریس یا میلان، بلکه نتیجه تصمیم یک الگوریتم هوش مصنوعی باشد.

زمانی صنعت مد بر دوش طراحان افسانه‌ای مانند کوکو شنل، ایو سن لوران و جورجیو آرمانی حرکت می‌کرد؛ افرادی که سلیقه جهان را شکل می‌دادند. اما امروز بازیگر جدیدی وارد صحنه شده که نه قلم در دست می‌گیرد، نه پارچه را لمس می‌کند و نه حتی به هفته‌های مد دعوت می‌شود. این بازیگر جدید، هوش مصنوعی است؛ فناوری‌ای که آرام و بی‌صدا در حال تبدیل شدن به مغز متفکر صنعت چند هزار میلیارد دلاری مد است.

چند سال پیش، مدیران برند اسپانیایی زارا متوجه شدند که دیگر نمی‌توان تنها با اتکا به تجربه مدیران فروش درباره سلیقه مشتریان تصمیم گرفت. آنها به سراغ تحلیل داده رفتند. امروز الگوریتم‌های هوش مصنوعی در زارا میلیون‌ها داده از فروشگاه‌های سراسر جهان را تحلیل می‌کنند و پیش از آنکه مشتریان بدانند چه چیزی را دوست خواهند داشت، به طراحان می‌گویند چه محصولی باید تولید شود. نتیجه حیرت‌آور بود؛ کاهش ضایعات، افزایش فروش و سرعتی که بسیاری از رقبا هنوز نتوانسته‌اند به آن برسند.

اما شاید جذاب‌ترین نمونه در فرانسه رقم خورده باشد. شرکت Heuritech هر روز میلیاردها تصویر منتشرشده در اینستاگرام، تیک‌تاک و شبکه‌های اجتماعی را تحلیل می‌کند. این سامانه می‌تواند تشخیص دهد که مثلاً استفاده از یک رنگ خاص یا مدل مشخصی از کت در حال افزایش است و چند ماه بعد به یک ترند جهانی تبدیل خواهد شد. به بیان ساده، هوش مصنوعی امروز می‌تواند آینده مد را قبل از وقوع آن ببیند.

این تحول تنها به برندهای اقتصادی محدود نشده است. خانه‌های مد لوکس نیز به سرعت در حال تغییر هستند. برندهای بزرگی مانند گوچی، پرادا و لوئی ویتون از هوش مصنوعی برای تحلیل رفتار مشتریان، طراحی کمپین‌های بازاریابی و حتی توسعه محصولات جدید استفاده می‌کنند. در برخی موارد، الگوریتم‌ها صدها طرح اولیه تولید می‌کنند و طراحان انسانی از میان آنها بهترین گزینه را انتخاب می‌کنند؛ همکاری میان خلاقیت انسان و قدرت محاسباتی ماشین.

شاید باورش دشوار باشد، اما هوش مصنوعی حتی مفهوم «پرو کردن لباس» را نیز متحول کرده است. امروز مشتریان برخی برندهای مطرح جهان می‌توانند بدون پوشیدن لباس، تنها با استفاده از دوربین تلفن همراه خود، ظاهر نهایی آن را مشاهده کنند. فناوری‌ای که زمانی در فیلم‌های علمی-تخیلی دیده می‌شد، اکنون به بخشی از تجربه روزمره خرید تبدیل شده است.

تحول بزرگ‌تر اما در جایی رخ می‌دهد که کمتر درباره آن صحبت شده است؛ پایداری. صنعت مد یکی از آلاینده‌ترین صنایع جهان محسوب می‌شود. حجم عظیمی از لباس‌ها هر سال تولید و بدون استفاده دور ریخته می‌شوند. هوش مصنوعی با پیش‌بینی دقیق تقاضا و مدیریت هوشمند زنجیره تأمین، به کاهش این هدررفت کمک می‌کند. به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند AI نه‌تنها صنعت مد را سودآورتر، بلکه مسئولانه‌تر نیز خواهد کرد.

در ایران نیز این موج دیر یا زود به یک ضرورت تبدیل خواهد شد. جمعیت جوان، نفوذ بالای شبکه‌های اجتماعی، رشد تجارت الکترونیک و علاقه گسترده به مد و پوشاک، بستری کم‌نظیر برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی ایجاد کرده است. برندهایی که امروز به سراغ تحلیل داده، شخصی‌سازی تجربه مشتری و طراحی هوشمند محصولات بروند، فردا رهبران بازار خواهند بود؛ و آنهایی که این تحول را جدی نگیرند، احتمالاً در رقابت آینده جایی نخواهند داشت.

واقعیت این است که ما در آستانه یک تغییر بنیادین قرار داریم. همان‌گونه که اینترنت قواعد رسانه را تغییر داد و تلفن‌های هوشمند سبک زندگی بشر را متحول کردند، هوش مصنوعی نیز در حال بازنویسی قواعد صنعت مد است.

شاید چند سال دیگر وقتی از طراح لباس مورد علاقه‌مان صحبت می‌کنیم، نام یک انسان را نبریم؛ بلکه از الگوریتمی سخن بگوییم که پیش از همه فهمید جهان قرار است چه بپوشد.

و این، آغاز عصری است که در آن مد دیگر فقط دوخته نمی‌شود؛ بلکه پیش‌بینی می‌شود.

دکتر اباذر کریمی پنابندانی

عضو آکادمی علوم اروپا و متخصص هوش مصنوعی